خبر های مهم روز
نمایشگاه عکس خیابانی (مرگ خاموش) - سه شنبه, 12 سرطان 1397 10:17
گفتگو با آقای فیاض عالم دین - یکشنبه, 09 ثور 1397 18:17

سایت ها دیگر

ما و اعتراض مدنی؛ آسیب شناسی یک اعتراض

شنبه, 20 جوزا 1396 ساعت 10:21 نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
ما و اعتراض مدنی؛ آسیب شناسی یک اعتراض ما و اعتراض مدنی؛ آسیب شناسی یک اعتراض

ما و اعتراض مدنی؛ آسیب شناسی یک اعتراض

] با طلب مغفرت برای شهدای امروز، دیروز و روز چهار شنبه و آرزوی سلامتی هرچه زودتر برای زخمیان حوادث غم بار سه روز اخیر. [

شاید یکی از مهمترین و بهترین دست­آورد نظام پساطالبانی در افغانستان، بعد از رسانه­ها، روی آوردن مردم به اعتراضات مدنی و دادخواهی به روشهای دموکراتیک است. روشن است که دادخواهی و حق طلبی با استفاده از یک روش دموکراتیک و عاری از خشونت هنوز آنطور که باید باشد، در میان تمامی اقوام ساکن در افغانستان جا نیافتاده است. حق خواهی به شیوه مسالمت آمیز نیاز به تمرین دارد و فضایی مناسب و دو سویه می طلبد؛ یک سو باید مردمی باشند که باورمند رسیدن به حق با استفاده از روشهای مسالمت آمیز باشد و در سوی دیگر، باید با حکومتی قرار داشته باشد که به روشهای دموکراتیک حق خواهی احترام بگذارد و گردآمدن تعداد زیادی از مردان و زنانی را که حول محور یک خواست مشترک دور هم جمع شده اند، به مثابه بهترین شیوه حق طلبی تلقی کند.

چیزیکه در افغانستان متاسفانه تا هنوز شاهد آن نبوده ایم این است که از یک طرف هنوز عده زیادی از مردم به استفاده از روشهای مدنی کاملا باورمند نیستند و از جانب دیگر با حکومتی روبرو است که کوچکترین توجهی به حق خواهی با استفاده از روشهای مسالمت آمیز و دموکراتیک ندارد. بی توجهی حکومت در برابر دادخواهی شکریه تبسم، بی مسئولیتی در تامین امنیت دادخواهی جنبش روشنایی در دهمزنگ و در تازه ترین مورد، شلیک گلوله به کسانی که آمده بودند تا به خاطر خون شهدای بیگناه دهم جوزا دادخواهی کنند، نشانه هایی اند که دلالت می کنند، حکومت حاضر نیست به این زودی ها به روشهای دموکراتیک حق طلبی احترام بگذارد و آن را جدی تلقی کند. ممکن است زمانی زیادی نیاز باشد تا روشهای دموکراتیک حق طلبی در افغانستان نهادینه شود و احتمال اینکه کسانی زیادی در این راه قربانی خواهند شد، وجود دارد.

با وصف چالشهایی فراوانی که وجود دارد، ظاهرا توسل به راه های دموکراتیک تنها گزینه ای بهتری است که میتواند در درازمدت نتایج خوبی داشته باشد. تصور کنید اگر در روز جمعه، مردم به روش مدنی اعتراض نمی کردند و با سلاح وارد میدان میشدند، کشته شده های دو طرف از مرز صد نفر تجاوز می کرد؛ چیزیکه در طول سه دهه جنگهای داخلی آن را به تکرار تجربه کرده ایم و به یقین که هرگز نمیخواهیم دوباره به دوران تلخ جنگ های داخلی برگردیم.

در چنین حالتی چیزی که برای شهروندان در درجه اول نیاز است، تمرین درست دادخواهی به روشهای دموکراتیک است. تظاهرات روز جمعه نشان داد که هنوز نیاز زیادی به بازاندیشی در پیوند به تظاهرات و تجمعات مدنی داریم. تظاهرات روز جمعه، تجمعی بود که به صورت خودجوش از میان اقشار مختلف مردم شکل گرفته بود و میتوانست به تظاهرات فراگیر و میلیونی تبدیل شود، متاسفانه با توجه به اشتباهاتی که در آن وجود داشت، نه تنها فرصت تبدیل شدن به جریان فراگیر و ملی را از دست داد که نتایج احتمالی آن را نیز با شک و تردیدهای زیادی مواجه کرده است. در اینجا نمونه هایی از اشتباهاتی را که باور دارم منجر به تضعیف تظاهرات شده است و همچنان دامنگیر معترضان است بر میشمارم.

  1. 1)اشکال در شیوه دادخواهی به لحاظ شکلی: قرار بود تعدادی از معترضین از سرای شمالی، تعدادی از غرب کابل و همینطور از جاه های دیگر بسوی ارگ ریاست جمهوری راه پیمایی کنند.فردای آن روز دیده شد یک عده از اشتراک کننده گان پرچم یکی از احزاب جهادی را با خود حمل می کند و تصاویر اشرف غنی، رییس جمهور و گلبدین حکمتیار را در حالیکه روی آنها خط کشیده شده با خود حمل می کنند. اگر از خاطره ناخوش عده ای از مردم از احزاب جهادی بگذریم، خط زدن تصویر حکمتیار هیچ دلیل موجهی نمی توانست داشته باشد. این تظاهرات به این خاطر راه اندازی شده بود که مردم صرف نظر از وابستگی های قومی از نا امنی ابراز انزجار و تنفر کنند و از دولت بخواهند که در برابر افزایش نا امنی ها پاسخ بگوید. حکمتیار در حال حاضر هیچ نقش رسمی در حکومت افغانستان ندارد. حمل تصاویر خط زده شده حکمتیار و بر افراشتن پرچم یک حزب مشخص برای مخالفان تظاهرات فرصت داد تا به آسانی این حرکت را سیاسی و تنظیمی و حتا قومی جلوه دهد و انرا به مثابه مانور یک تنظیم سیاسی قلمداد کند.
  2. 2)مشخص نبودن خواست معترضان: یکی از مهمترین مواردی که روی شکل دهی افکار عمومی میتواند اثر بگذارد و احتمال نتیجه دهی یک اعتراض مدنی را بالا ببرد، مشخص بودن و یکنواختی خواست و مقصد معترضان است. به هر اندازه خواست معترضان مشخص، دقیق و سنجیده شده باشد احتمال موفقیت اعتراض بیشر است. در این تظاهرات با خواست های متفاوت و ناهماهنگ روبرو بودیم که روند موفقیت آن را میتواند آسیب برساند. عده ای آمده اند تا از دولت بخواهند تا در تامین امنیت شهروندان احساس مسئولیت کنند و اجازه ندهد بیش از این مردم افغانستان قربانی انتحار و انفحار شوند. عده ای هم آمده اند تا از دولت بخواهند آنعده از زندانیان شبکه حقانی را که در بند حکومت افغانستان است، به زودترین فرصت اعدام کنند. در این میان عده ای خواهان استعفای عبدالله و غنی نیز هستند. به گونه مثال، لطیف پدرام و احمدضیا مسعود در صدد ایجاد حکومت موقت است و اعضای جنش روشنایی که در این تظاهرات حضور چشمگیری دارند باور دارند با آوردن اصلاحات در سطوح امنیتی، سیاسی و اقتصادی میتوان همین حکومت نیم بند را برسر پا ایستاد نمود و از این رو در صدد استعفای رییس جمهور و سقوط نظام نیستند.

از نظر بنده، اگر معترضان از قبل روی خواست مشترک خود به توافق می رسیدند و خواست مشترکی را مطرح می کردند بهتر بود و میتوانست با حکومت بر سر خواست های خود مذاکره کنند. وقتی کسی از طرح ایجاد حکومت موقت حرف میزند طبیعی است که میلی چندانی به مذاکره ندارد. این هماهنگی در خواست مشترک ، میتواند زمانی که حکومت بخواهد با معترضان وارد مذاکره شود، منجر به شکاف داخلی در میان معترضان شود. ایجاد قول اردو برای تامین امنیت هزارستان در انقلاب تبسم و عبور لین برق از مسیر بامیان در تظاهرات جنبش روشنایی، نمونه هایی خوبی از خواست های مشخص در اعتراضات مدنی بودند که میتوانست در این اعتراضات، الگو باشند.

  1. 3)ناهماهنگی شعارها: شعارهایی که در اعتراضات مدنی مورد استفاده قرار می گیرند، معرف خواست، مقصد و نشان دهنده آرمان یک اعتراض مدنی است. به هر اندازه شعارها سنجیده و منطقی باشند، به همان اندازه تصویری منطقی و تاثیرگذار از اعتراض مدنی در افکار عمومی شکل میدهد. در تظاهرات روز جمعه تقریبا شعاری مشخصی که نمایانگر خواست کثیری از معترضان باشد وجود نداشت. معترضان از شعار مرگ به ارگ گرفته تا شعار مرگ به امریکا سر میدادند که این امر موجب میشود خواست مشترک و اصلی معترضان در هاله ای از ابهام قرار گیرد.

امیدوارم روزی فرا برسد که خون انسان در این ظلمت سرای وحشت آور ارزش داشته باشد و دادخواهی به روش دموکراتیک و مسالمت آمیز، بهترین و موثرترین وسیله برای احقاق حق باشد.

 

سخیداد مهدی یار

خواندن 294 دفعه